On the issue of processing of accumulated solid waste of enterprises  of the mining and metallurgical industry of Kazakhstan

А.  Арғын; Е.  Жолдасбай; Е.  Батталов; Н.  Досмухамедов; В.  Каплан

doi:10.51301/ejsu.2026.i2.01

Авторы

А. Арғын Ө.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университеті, Қазақстан
Е. Жолдасбай Ө.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университеті, Қазақстан
Е. Батталов Satbayev University, Қазақстан
Н. Досмухамедов Satbayev University, Қазақстан
В. Каплан Вейцман атындағы Ғылыми институт, Израиль

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.51301/ejsu.2026.i2.01

Ключевые слова:

қалдықтар, қайта өңдеу, жіктеу, экология, металдарды алу, ресурстарды үнемдеу, қосымша шикізат көзі

Аннотация

Тау-кен-металлургия кешені кәсіпорындарының жинақталған қатты қалдықтарының ағымдағы жай-күйін егжей-тегжейлі талдау негізінде өнеркәсіптік қалдықтарды жіктеуде жаңа тәсілдер ұсынылды. Салалық принципке негізделген ескірген әдістер қалдықтардың қауіптілігін толық бағалауға және оларды жоюды тиімді жоспарлауға мүмкіндік бермейді. Қалдықтардың жіктелген топтары үшін мемлекеттік стандарттарды әзірлей отырып, технологиялық-экономикалық кадастр құру жөніндегі жұмыста келтірілген жаңа шешімдер оларды қайта өңдеу және кәдеге жарату процестерін оңтайландыруға мүмкіндік береді, өндіріс пен табиғат пайдаланудың экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Өнеркәсіптік қалдықтардың технологиялық-экономикалық кадастрын енгізу жинақталған қатты қалдықтардың құрамы, қасиеттері, түзілу көлемі және оларды қайта өңдеудің ықтимал тәсілдері туралы ақпаратты қамтитын бірыңғай деректер базасын қалыптастыруды көздейді. Бұл кәсіпорындар мен қайта өңдеу ұйымдарына, сондай-ақ мүдделі инвесторларға қалдықтарды басқару және басқару саласында негізделген шешімдер қабылдау үшін қажетті өзекті ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, әзірленген кадастр қалдықтардың пайда болуы мен қозғалысын бақылау және бақылаудың негізгі құралы болады, бұл қалдықтарды басқару жүйесінің ашықтығы мен тиімділігін арттырады. Тұтастай алғанда, өнеркәсіптік қалдықтарды жіктеудің заманауи жүйесін енгізу қалдықтардың қоршаған ортаға теріс әсерін азайтуды және экономикалық өсу үшін жаңа мүмкіндіктер жасауды қоса алғанда, табиғи ресурстарды орнықты дамытуға және сақтауға көшу үшін қажетті шарт болып табылады.

Библиографические ссылки

Nayak, A., Jena, M. S., & Mandre, N. R. (2022). Beneficiation of lead-zinc ores: A review. Mineral Processing and Extractive Metallurgy Review, 43(5), 564-583. https://doi.org/10.1080/08827508.2021.1903459

Dimas, J.N., Mauricio, G.B., Aaron, S.Y., & Carlos, O.P. (2019). Pre-concentration potential evaluation for a silicate zinc ore by density and sensor-based sorting methods. REM – Inter-national Engineering Journal, 72(2), 335-343. https://doi.org/10.1590/0370-44672018720155

Karami, E., Harzanagh, A.A., Moradkhani, D., & Mozaffari, E. (2020). Simulation-aided studies of heavy-media separation in Angouran lead and zinc ore. Separation Science and Technolo-gy, 55(2), 386-393. https://doi.org/10.1080/01496395.2019.1575416

Jeong, S., & Kim, K. (2018). Pre-Concentration of Iron-Rich Sphalerite by Magnetic Separation. Minerals, 8(7), 272. https://doi.org/10.3390/min8070272

Semushkina, L.V., Turysbekov, D.K., Tusupbaev, N.K., Bekturganov, N.S., & Mukhanova, A.A. (2015). The Shalkiya deposit finely disseminated lead-zinc ore processing technology improvement. Obogashchenie Rud, 2, 8-14. https://doi.org/10.17580/or.2015.02.02

Bocharov, V., Ignatkina, V.A., & Abryutin, D.V. (2011). Tech-nology of Processing Gold-Bearing Raw Materials. Moscow: MISIS Publishing House.

Rybakova, O.I. (2003). Basic Principles of Construction of Combined Technological Schemes for the Extraction of Fine Gold from Dump Products. Mining Information and Analytical Bulletin, 10, 75-79,

Chanturia, V.A. (2017). Scientific substantiation and develop-ment of innovative processes of complex processing of mineral raw materials. Gornyi Zhurnal, 11, 7-13. https://doi.org/10.17580/gzh.2017.11.01

Vorotnikov, A. M., Lyzhin, D. N., & Ipatova, N. S. (2018). Waste management system as an integral part of circular econo-my. Journal of Economic Research, 10, 29-34.

Kanaev, A.T., Kanaeva, Z.K., & Myrzakhanova, I.A. (2013). Deep extraction of gold from the tailings of the Akbakai deposit by the Aciditiobacillus ferrooxidans crop. Advances in modern natural science, 6, 115-120.

Takezhanov, S.T., & Erofeev, I.E. (2001). The Concept of the «Complex» of Technical and Technological Development of Non-Ferrous Metallurgy in Kazakhstan. Almaty, Kitap Publish-ing House.

Guidelines for Bodies and Institutions of the Sanitary and Epi-demiological Service to Control the Implementation of Measures Aimed at Sanitary Protection of the Environment from Pollution by Solid and Liquid Toxic Wastes of Industrial Enterprises (1985). No 3912-85.

Temporary Classifier of Toxic Industrial Waste and Guidelines for Determining the Toxicity Class of Industrial Waste (1987). No 4286-87.