Электромагниттік ұңғымааралық сканерлеу (ЭҰС): ғылыми негіздері, геологиялық контексті және уран жер асты шаймалау кезіндегі қолданылуы
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.51301/ejsu.2026.i2.03Ключевые слова:
электромагниттік ұңғымааралық сканерлеу, геологиялық әртектілік, стратификацияланған құмтастар, өткізгіштік анизотропиясы, уран ЖҰШАннотация
Электромагниттік ұңғымааралық сканерлеу (ЭҰС) ұңғымааралық кеңістіктің электр өткізгіштігінің көлемдік картасын қамтамасыз етеді және уранды жер асты ұңғымалы шаймалау (ЖҰШ) тиімділігін анықтайтын геологиялық факторларды тікелей бағалауға мүмкіндік береді. Құмтас коллекторларының литологиялық және құрылымдық гетерогенділігі-гранулометрияның өзгергіштігі, қабаттылық, саз қабаттары, өткізгіштік анизотропиясы, диагенетикалық түрлендірулер және жергілікті тектоникалық бұзылулар кәріз ағындарының, сүзу қиын аймақтардың және сілтілеу процесіне кенді интервалдардың қатысу деңгейінің қалыптасуын бақылайды. ЭҰС осы контрасттарға жоғары сезімталдыққа ие және реагенттердің кеңістіктік таралуын бекітеді, бұл тосқауыл горизонттарын, тоқырау аймақтарын және қышқыл майданының жеделдетілген ілгерілеу учаскелерін анықтауға мүмкіндік береді. Уақытша томограммалар геохимиялық өзгерістердің динамикасын көрсетеді және геологиялық құрылым, гидродинамикалық процестер мен уранның алынуы арасындағы байланысты ашады. ЭҰС деректерін геологиялық модельдеумен және стратиграфиялық құрылымдармен интеграциялау қабаттың жай-күйін бағалаудың дәлірек тәсілін қалыптастырады, ұңғымалар торын оңтайландыруға, қамтудың біркелкілігін арттыруға және экологиялық қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Библиографические ссылки
International Atomic Energy Agency. (2011). In situ leach uranium mining: An overview of operations (IAEA Technical Report P1741). Vienna, Austria: IAEA.
Kurmanseiit, M.B., Tungatarova, M.S., Kaltayev, A., & Royer, J.J. (2022). Reactive transport modeling during uranium in situ leaching (ISL): The effects of ore composition on mining recov-ery. Minerals, 12(11), 1340. https://doi.org/10.3390/min12111340
Li, G., Yang, X., & Colleagues. (2024). A review of in situ leaching (ISL) for uranium mining. Minerals, 4(1), 9. https://doi.org/10.3390/mining4010009
International Atomic Energy Agency. (2001). In situ leaching of uranium. Technical Guide (TE-0492). Vienna, Austria: IAEA.
Zhdanov, M. S., & Yoshioka, K. (2003). Cross-well electro-magnetic imaging in three dimensions. Exploration Geophysics, 34(2), 34-40. https://doi.org/10.1071/EG03034
Panfilov, M., Uralbekov, B., & Burkitbayev, M. (2016). Reac-tive transport in the underground leaching of uranium: Asymp-totic analytical solution for a multi-reaction model. Hydrometal-lurgy, 160, 60-72. https://doi.org/10.1016/j.hydromet.2015.11.012
Lagneau, V., Regnault, O., & Descostes, M. (2019). Industrial deployment of reactive transport simulation: An application to uranium in situ recovery. Reviews in Mineralogy and Geochem-istry, 85(1), 499-528. https://doi.org/10.2138/rmg.2019.85.16
Wilt, M.J., Alumbaugh, D.L., Morrison, H.F., Becker, A., Lee, K.H., & Deszcz-Pan, M. (1995). Crosswell electromagnetic to-mography; system design considerations and field results. Geo-physics, 60(3), 871-885. https://doi.org/10.1190/1.1443823
Alumbaugh, D.L., & Morrison, H.F. (1995). Theoretical and practical considerations for crosswell electromagnetic tomogra-phy assuming a cylindrical geometry. Geophysics, 60, 846-870. https://doi.org/10.1190/1.1443822
Um, E.S., Commer, M., Newman, G.A., & Hoversten, G.M. (2015). Finite element modelling of transient electromagnetic fields near steel-cased wells. Geophysical Journal International, 202(2), 901-913. https://doi.org/10.1093/gji/ggv193
Nekut, A. G. (1995). Crosswell electromagnetic tomography in steel-cased wells. Geophysics, 60(3), 912-920. https://doi.org/10.1190/1.1443826
Commer, M., Alumbaugh, D.L., Wilt, M., Cihan, A., Um, E.S., Petrusak, R., & Birkholzer, J.T. (2021). An adaptable technique for comparative image assessment: Application to crosswell electromagnetic survey design for fluid monitoring. Geophysics, 86(3), E239–E253. https://doi.org/10.1190/geo2020-0430.1
Cheng, Y., Hu, X., Kong, Y., Dong, Y., Guo, J., Wang, L., & Wang, J. (2022). Imaging acidic contaminants in a confined aq-uifer using electromagnetic geophysical methods constrained by hydrochemical data. Journal of Hydrology, 609, 127704. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2022.127704
Saunders, J.A., Pivetz, B.E., Voorhies, N., & Wilkin, R.T. (2016). Potential aquifer vulnerability in regions down-gradient of uranium in situ recovery (ISR) sites. Environmental Monitor-ing and Assessment, 183, 67-83. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2016.08.049
WoldeGabriel, G., Boukhalfa, H., Ware, S.D., Cheshire, M., Reimus, P., Heikoop, J., & DePaolo, D.J. (2014). Characteriza-tion of cores from an in-situ recovery mined uranium deposit in Wyoming: Implications for post-mining restoration. Chemical Geology, 390, 32-45. https://doi.org/10.1016/j.chemgeo.2014.10.009
Zammit, C. M., Brugger, J., Southam, G., & Reith, F. (2014). In situ recovery of uranium – The microbial influence. Hydrometal-lurgy, 150, 236-244. https://doi.org/10.1016/j.hydromet.2014.06.003
Collet, A., Regnault, O., Ozhogin, A., Imantayeva, A., & Gar-nier, L. (2022). Three-dimensional reactive transport simulation of uranium in situ recovery: Large-scale well field applications in the Shu-Saryssu Basin (Kazakhstan). Hydrometallurgy, 211, 105873. https://doi.org/10.1016/j.hydromet.2022.105873
Li, H., Muhammad, A.M., & Tang, Z. (2024). Variation of groundwater and mineral composition of in situ leaching urani-um in Bayanwula mining area, China. Plos One, 19(7), e0303595. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0303595
Schlumberger Limited. (n.d.). DeepLook-EM Imaging Service – Interwell imaging for fluid distribution monitoring (case stud-ies). Retrieved from: https://www.slb.com/products-and-services/innovating-in-oil-and-gas/reservoir-characterization/surface-and-downhole-logging/wireline-cased-hole-logging/deeplook-em-imaging-service
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 Engineering Journal of Satbayev University
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
<div class="pkpfooter-son">
<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/"><img alt="Creative Commons License" style="border-width:0" src="https://i.creativecommons.org/l/by-nc/4.0/80x15.png"></a><br>This work is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/">Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License</a>.
</div>
