Еріген қар суларының көмір шахтасына енуі

Авторы

  • Н.A. Милетенко Ресей Ғылым академиясының пайдалы қазбаларды кешенді игеру институты (ИПКОН РҒА), Ресей
  • В.Н. Одинцев Ресей Ғылым академиясының пайдалы қазбаларды кешенді игеру институты (ИПКОН РҒА), Ресей
  • Е.В. Федоров Ресей Ғылым академиясының пайдалы қазбаларды кешенді игеру институты (ИПКОН РҒА), Ресей

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.51301/ejsu.2025.i6.06

Ключевые слова:

жерасты пайдалы қазбаларды өндіру, жер беті, опырылма (карсттық ойыс), тасқын сулары, тау жыныстарындағы техногендік кернеулер, табиғи гидрожарықшақтану, сүзгілеу (фильтрация), су басып кіру

Аннотация

Мақалада техногендік жер бетіндегі опырылмадан жерасты қазбасына тасқын суларының басып кіру механизмі қарастырылады. Компьютерлік модельдеу нәтижесінде жерасты кен өндіру әсер ететін аймақта созылу кернеулерінің аймағы қалыптасатыны көрсетілді. Созылу кернеулері мен судың гидростатикалық қысымының әсерінен жыныстардың табиғи гидрожарықшақтануы опырылмадан жерасты қазбасына қарай дамуы мүмкін. Жерасты қазбасына қауіпті су ағымы гидрожарықшақтың тікелей қазбаға жетуімен де, сондай-ақ жарықшақтың дамуы баяулаған жағдайда жарықшақтан қазбаға дейінгі алдын ала қарқынды сүзгілік су келуімен де байланысты болуы мүмкін. Қазбаға жақындаған кезде жыныстардың жергілікті сығылуына байланысты жарықшақтың өсуі тоқтауы ықтимал. Модельдеу нәтижелері вентиляциялық штрекке болған апатты су басуды тек сүзгілік механизммен ғана түсіндіру мүмкін еместігін көрсетті. Апатты су прорывы опырылма түбіндегі табиғи аяздық жарықшақтан басталып, жерасты қазбасына қарай өсетін ірі су өткізгіш жарықшақтың дамуына байланысты болуы мүмкін.

Библиографические ссылки

The Ministry of the Russian Federation for Civil Defence, Emergencies and Elimination of Consequences of Natural Disas-ters. (2000). Guidelines for the Organization and Carrying out of the Actions Directed on Reduction of Consequences of Spring Floods and Freshets. Moscow

The Ministry of Regional Development of the Russian Federa-tion. (2011). The Building Codes and Regulations «SNiP 2.01.09-91. Buildings and structures on the undermined territo-ries and subsidence soil». Moscow

Mironenko, V., & Strelsky, F. (1993). Hydrogeomechanical problems in mining. Mine Water and the Environment, 112, 35-40

Luckner, L., & Shestakov, V. (1991). Migration Processes in the Soil and Groundwater Zone. CRC Press, Boca Raton

Iophis, M.A. (2002). The nature and mechanism of formation of water-conducting fractures in the rock mass. Mining Informa-tional and Analytical Bulletin, 4, 33-34

Xing, M., Li, W., Wang, Q., & Yang, D. (2015). Risk Predic-tion of Roof Bed-Separation Water Inrush in Coal Mine, China. Electronic Journal of Geothechnical Engineering, 20(1), 301-312

Liu, Y., Liu, Q., Jin, Z., Cai, L., & Cui, X. (2014). A simulation study of support break-off and water inrush during mining un-der high confined and thick unconsolidated aquifer. Open Jour-nal of Geology, 4(12), 5990611. https://doi.org/10.4236/ojg.2014.412044

Odintsev, V.N., & Miletenko, N.A. (2015). Water inrush in mines as a consequence of spontaneous hydrofracture. Journal of Mining Science, 51(3), 423-434

Grechishchev, S.E., Chistotinov, L.V. & Shur, Y.L. (1984) Fundamentals of modeling of cryogenic physical-geological processes. Nauka

Gorbachevskij, A.Y. (2007). Development of residual reserves of the Yunyaginsky deposit by the open method in the Arctic. Mining Informational and Analytical Bulletin, 1, 258-265

Kostarev, A.P., & Mitishova, N.A. (2000). Improving the effec-tiveness of measures to prevent water breakouts in coal mines. Occupational Safety in Industry, 1, 35-38

Miletenko, N.A. (2007). On the issue of water breakthroughs in underground mining. Mining Informational and Analytical Bul-letin, 6, 107-111

Odintsev, V.N., & Miletenko, N.A. (2015). Water inrush in mines as a consequence of spontaneous hydrofracture. Journal of Mining Science, 51(3), 423-434, https://doi.org/10.1134/S1062739115030011

Stavrogin, A.N., & Protosenya, A.G. (1985). Rock Strength and Stability of Mine Openings at Great Depths. Nedra, Moscow

Iophis, М.А. (2006). On the issue of forecasting and preventing the consequences of the collapse of tunnels. Tunnel Association of Russia. Moscow

Iophis, M.A., Odintsev, V.N., Blokhin, D.I. & Sheinin, V.I. (2007). Experimental investigation of spatial periodicity induced deformation in a rock mass. Journal of Mining Science, 43(2), 21-27

Загрузки

Опубликован

2025-12-31

Как цитировать

Милетенко, Н., Одинцев, В. ., & Федоров, Е. (2025). Еріген қар суларының көмір шахтасына енуі. Engineering Journal of Satbayev University, 147(6), 48–52. https://doi.org/10.51301/ejsu.2025.i6.06

Выпуск

Раздел

Жер туралы ғылым