Орталық Қазақстанда жасанды толықтыру әдістерін қолдана отырып, ірі жер асты су қоймаларын құрудың негіздемесі

Авторы

  • А.М. Ерменбай У.М. Ахмедсафин атындағы Гидрогеология және геоэкология институты, Қазақстан
  • А.Ж. Жакибаева У.М. Ахмедсафин атындағы Гидрогеология және геоэкология институты, Қазақстан
  • Г.Е. Тукешова У.М. Ахмедсафин атындағы Гидрогеология және геоэкология институты, Қазақстан
  • А.М. Джабасов У.М. Ахмедсафин атындағы Гидрогеология және геоэкология институты, Қазақстан
  • А.К. Әлімғазина У.М. Ахмедсафин атындағы Гидрогеология және геоэкология институты, Қазақстан

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.51301/ejsu.2026.i4.05

Ключевые слова:

жер асты сулары, жасанды қайта толтыру, сулы қабаттар, технологиялық схемалар, Орталық Қазақстан, гидрогеология, суға деген сұраныс

Аннотация

Бұл мақалада Орталық Қазақстандағы ірі жер асты су қоймаларының физикалық, географиялық және гидрогеологиялық жағдайларын ескере отырып, жасанды жер асты суларын қайта толтырудың типтік схемаларының негіздемесі келтірілген. Мақаланың мақсаты - су қоймаларының сипаттамаларына, су көздерінің қолжетімділігіне және аймақтың суға деген сұранысына негізделген қазіргі заманғы сулы қабаттарды қайта толтыру әдістерін талдау және олардың тиімділігі мен қолданылуын бағалау. Мақалада жасанды жер асты суларын қайта толтырудың әртүрлі технологиялық схемалары және сүзу процестерін реттеу шаралары қарастырылады, олардың техникалық және экономикалық мүмкіндігі бағаланады. Алынған нәтижелер аймақтың су ресурстарын оңтайлы пайдалану, тұрақты сумен жабдықтауды қамтамасыз ету және табиғи экожүйелерге теріс әсерді азайту бойынша ұсыныстар әзірлеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, мақалада геологиялық және әлеуметтік-экономикалық факторларды ескеретін суды пайдалануды жоспарлауға кешенді тәсілдің маңыздылығы атап өтілген.

Библиографические ссылки

Dillon, P., Pavelic, P., Page, D., Beringen, H., & Ward, J. (2009). Managed aquifer recharge: An introduction (Waterlines Report Series No. 13). National Water Commission.

Al-Maktoumi, A. (2025). A review of factors affecting the performance and impact of managed aquifer recharge projects: Insights from arid regions. Journal of Groundwater Science and Engineering, 13(3), 312-340. https://doi.org/10.26599/JGSE.2025.9280057

Cao, H., Qian, J., Chen, H., Liu, C., Gao, S., Lyu, M., Dong, W., & Hu, C. (2025). Managed aquifer recharge and extraction effects on groundwater level and quality dynamics in a typical temperate semi-arid fissured karst system: A multi-method quan-titative study. Hydrology and Earth System Sciences, 29, 5213-5235. https://doi.org/10.5194/hess-29-5213-2025

Zhu, Y., Guo, Z., Wan, S., Chen, K., Wang, Y., Zeng, Z., Shen, H., Ye, J., & Zheng, C. (2026). Evaluating long-term effective-ness of managed aquifer recharge for groundwater recovery and nitrate mitigation in an overexploited aquifer system. Hydrology and Earth System Sciences, 30, 693-708. https://doi.org/10.5194/hess-30-693-2026

Alam, S., Borthakur, A., Ravi, S., Gebremichael, M., & Mohan-ty, S.K. (2021). Managed aquifer recharge implementation crite-ria to achieve water sustainability. Science of the Total Environ-ment, 768, 144992. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.144992

Sheik, A. G., Kumar, A., Sharanya, A.G., Amabati, S.R., Bux, F., & Kumari, S. (2025). Machine learning-based monitoring and design of managed aquifer rechargers for sustainable groundwater management: Scope and challenges. Environmental Science and Pollution Research, 32, 31572-31605. https://doi.org/10.1007/s11356-024-35529-3

Mukherjee, A., Jha, M.K., Kim, K.W., & Pacheco, F.A.L. (2024). Groundwater resources: Challenges and future opportu-nities. Scientific Reports, 14, 28540. https://doi.org/10.1038/s41598-024-79936-5

Barkalov, I.A., & Hordikainen, M.A. (1970). On artificial re-plenishment of exploitable reserves of fissure-karst waters in Central Kazakhstan. In Hydrogeology and engineering geology of the arid zone of the USSR. FAN.

Database gov.kz. (2020). Water resources assessment of Cen-tral Kazakhstan.

Karagandy Invest. (2021). Natural resource potential of Central Kazakhstan.

Загрузки

Опубликован

2026-08-31

Как цитировать

Ерменбай, А. ., Жакибаева, А. ., Тукешова, Г. ., Джабасов, А. ., & Әлімғазина, А. . (2026). Орталық Қазақстанда жасанды толықтыру әдістерін қолдана отырып, ірі жер асты су қоймаларын құрудың негіздемесі. Engineering Journal of Satbayev University, 148(4), 30–37. https://doi.org/10.51301/ejsu.2026.i4.05

Выпуск

Том 148 № 4 (2026): Engineering Journal of Satbayev University

Раздел

Жер туралы ғылым

Лицензия

Copyright (c) 2026 Engineering Journal of Satbayev University

Лицензия Creative Commons

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.

<div class="pkpfooter-son">
<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/"><img alt="Creative Commons License" style="border-width:0" src="https://i.creativecommons.org/l/by-nc/4.0/80x15.png"></a><br>This work is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/">Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License</a>.
</div>